In tien dorpen is een lokale werkgroep bezig met het opzetten van een deelautoproject van Buurtbestuurders. Die komen bij de vier dorpen en Ameland waar al een deelauto is. In Hurdegaryp staat de deelauto net op de rails.
Een van de fanatiekste gebruikers van de deelauto in Hurdegaryp is Renate van der Molen (54). ,,Ik neem hem elke zondagochtend mee naar de kerk in Twijzel en doordeweeks nog naar vergaderingen van de kerkenraad. Op zondag is het openbaar vervoer niet goed en ‘s avonds vind ik het wel zo veilig om zelf met de auto ergens naartoe te gaan.”
De deelauto is sinds juni rijklaar. In de aanloop ernaartoe kwam Van der Molen bij de werkgroep. ,,Ik had zelf een auto, maar die gebruikte ik weinig. Toen stond ik voor de keus: moet ik nog een dure reparatie laten doen of zal ik de auto wegdoen? Ik heb lang gedubd, want het is toch een stuk vrijheid dat je wegdoet. Maar toen ik de knoop had doorgehakt kwam eigenlijk meteen de deelauto op mijn pad. Het sloot naadloos aan.”
De deelauto van Hurdegaryp valt onder het brede deelautoproject Buurtbestuurders, oorspronkelijk een initiatief van Freonen fan Fossylfrij Fryslân. Energie VanOns, het energiebedrijf van de lokale koepels van energiecoöperaties Us Koöperaasje, GrEK en Drentse Kei, heeft het project Buurtbestuurders overgenomen. Tine Baars en Talitha van der Laan-Souverein zijn projectleiders van het project. Baars: ,,Er zijn vijf proeven van een jaar geweest, in IJlst, Akkrum, Garyp en Balk. Ameland heeft twee deelauto’s op de pier in Holwert staan. Daar is het een groot succes.”
Voor een succesvol deelautoproject zijn voldoende deelnemers nodig. Er komt een elektrische leaseauto van Friesland Lease. Die kosten moeten de deelnemers samen opbrengen. ,,Hoeveel het kost hangt onder meer af van het type auto. IJlst heeft bijvoorbeeld een Cupra Born, die is duurder dan de Fiat 500 van Garyp. Belangrijker dan het aantal deelnemers is of de auto wel voldoende gebruikt wordt. Als je tien mensen hebt die de auto regelmatig gebruiken, kan het uit.”
Mensen die incidenteel gebruik willen maken van de deelauto kunnen dat doen zonder abonnement en tegen eenmalige kosten, die dan iets hoger liggen dan voor de reguliere deelnemers, vertelt Renate van der Molen. In Hurdegaryp wordt ook van een Fiat 500 gebruik gemaakt. ,,Ik betaal 25 euro per maand voor het abonnement en 2,50 euro per uur dat ik de auto gebruik, en nog 25 cent per gereden kilometer. Als je geen abonnement hebt, betaal je 3,50 euro per uur en 35 cent per kilometer. Ik ben met de deelauto goedkoper uit dan met mijn benzineauto.”
Van onderop
Doordat het een lokaal initiatief van onderop is, is het project bij te sturen als het niet goed werkt. Baars: ,,Het is een maatschappelijk project, dat is de kracht ervan. De deelauto van Balk stond eerst in Warns, maar het bleek dat het beter is om hem op een plek te zetten waar meer potentiële gebruikers zijn. In Balk zoeken ze nog abonnees om het project goed te kunnen voortzetten.”
Geïnteresseerden hebben wel eens koudwatervrees, constateert Baars. ,,Mensen vinden het soms spannend: is de auto wel beschikbaar als ik hem nodig heb? In de praktijk blijkt die vrees lang niet altijd gegrond. Er zijn appgroepen; als je de auto echt snel nodig hebt, bijvoorbeeld voor een begrafenis, kan dat in de appgroep best opgelost worden.”
Van der Molen maakt het zelden mee dat de auto niet beschikbaar is. ,,Ik heb één keer meegemaakt dat hij er niet was toen ik hem wilde. Toen ben ik met de trein gegaan – het is ideaal dat Hurdegaryp een trein en bussen heeft. Als ik ver van tevoren weet dat ik de auto nodig heb, reserveer ik hem. Soms wil ik hem ad hoc hebben en dan heb ik geluk.”
Hurdegaryp behoort tot de tien dorpen waar het project in de kinderschoenen staat. ,,De auto staat er sinds juni”, zegt Sjoerd Nota, lid van de werkgroep die de deelauto coördineert. ,,Hij wordt nu redelijk goed gebruikt. Er zijn tussen de vijftien en twintig vaste gebruikers. Er kunnen altijd deelnemers bij. We hebben een aantal incidentele gebruikers en een aantal deelnemers die de auto intensiever gebruiken.”
Over een halfjaar evalueert de werkgroep of het project op deze manier blijvend uit de kosten kan komen. ,,Hoe intensiever hij gebruikt wordt, hoe beter hij in de benen te houden is. We drukken onze huidige deelnemers al op het hart om hem ook echt te gebruiken.”
Van der Molen gebruikt de auto twee à drie keer in de week. ,,Ik ben een keer boven Zwolle geweest ermee. Dat lukte gelukkig op één accu. Ik vind het nog wel spannend hoe dat moet met opladen, want ik ben niet zo’n held. Aan de andere kant: als je dat een keer gedaan hebt is het geen probleem meer. In de appgroep kunnen we elkaar ook vragen stellen of tips geven. Kun je het beste de eco-modus gebruiken, of de normale of de sherpa (de energiezuinigste stand, red.)? Of er is een melding op het scherm waarvan je niet weet wat het inhoudt. Dat kun je ook vragen. Samen zijn we verantwoordelijk voor het welzijn van de auto.”
Het project is opgezet vanuit de lokale energiecoöperatie Trynergie. Nota: ,,Eventuele exploitatietekorten worden niet door de coöperatie gedekt; het moet echt vanuit het project zelf komen. Om het de eerste twee, drie jaar kostendekkend te houden hebben we subsidies van het Iepen Mienskipsfûns en de Rabobank gekregen.”
Het aanvragen van die subsidies kan tijd kosten. ,,Onze voorbereiding duurde ongeveer een jaar. Dat is nog relatief snel. Ik hoor vanuit Buurtbestuurders dat andere werkgroepen er langer over doen.”
Eigen laadpaal
De Fiat 500 van Hurdegaryp staat nu aan een laadpaal bij het winkelcentrum Fuormanderij. ,,Eigenlijk zouden we een eigen laadpaal willen, waar lokaal opgewekte stroom gebruikt wordt”, zegt Nota. Dat kan nu nog niet, maar die regels worden soepeler en we zijn met de gemeente in gesprek over een eigen paal.”
Ook bestaat de wens om het wagenpark uit te breiden. ,,Ze zeggen wel eens: één deelauto is geen deelauto. Als hij besproken is, is hij weg. We zouden wel een tweede of een derde auto willen. Maar dan moeten er wel voldoende deelnemers aan boord zijn.”
Er zijn nog twintig tot dertig geïnteresseerde dorpen, vertelt Tine Baars. ,,Het is lastig om een goede locatie voor de laadpaal te vinden. Het moet een plek zijn waar mensen makkelijk en veilig kunnen en durven komen, ook bij nacht en ontij. Tot voor kort moesten laadpalen op openbare grond door Total Energies neergezet en beheerd worden, dat is contractueel met de provincie vastgelegd. Maar sinds kort is het plaatsen van laadpalen door Energie VanOns ook mogelijk. Dat maakt de relatie met het dorp nog beter: eigen stroom, eigen prijs, eigen baas.”
Voetafdruk
Renate van der Molen vindt de deelauto een uitkomst. ,,Ik zou niet terug willen naar een eigen auto. De achterliggende gedachte van het milieu spreekt me ook aan. Het lijkt wel of er steeds maar weer auto’s bij komen. Het moet toch een keer genoeg zijn? Op deze manier doe ik daar niet aan mee en houd ik mijn ecologische voetafdruk laag.”
Bron: Friesch Dagblad
